موانع یاعوامل پیشران پیشرفت اجتماعی درسالهای اخیر)دکترمحمدتقی یاسمی(بهمن 1399

اهم عملکرد و چالشهای برنامه و بودجه در حوزه پیشرفت اجتماعی ( دکتر حمید پوراصغری) بهمن 1399

وضعیت روند شاخصهای پیشرفت اجتماعی ( دکتر حبیب اله مسعودی فرید)بهمن 1399

مبانی ومفاهیم پیشرفت اجتماعی(دکتر ابوالقاسم پوررضا) بهمن 1399

آسیب شناسی برنامه های توسعه از منظر سیاست اجتماعی (دکتر فرهاد نصرتی نژاد) بهمن 1399

چون مردگان بودیم و آن شب جان گرفتیم،

چون کیمیای روح از جانان گرفتیم

بودیم ما افسرده  و  بدحال و ناخوش،

خوش حالی از حال خوش یاران گرفتیم

رفتیم تا پیش طبیبان مهاجر ،

بر درد بی درمان خود، درمان گرفتیم

مجموعه ۵ قسمتی طبیبان مهاجر، که مهرماه سال جاری از شبکه یک سیما پخش شد، داستان فعالیت پزشکان در دفاع مقدس را بر اساس زندگی ۵ جانباز مرور نموده است. هیچ یک از انان، بدون وجود بیمارستان صحرایی و تلاش طبیبانی که از شهرها به خطوط مقدم جبهه ها مهاجرت کردند زنده نمی ماندند. داستان مجروحیت و زندگی این  ۵ جانباز عزیز، بر اساس متن کتاب ، روایتی از تاریخ پزشکی دفاع مقدس، تهیه شده است که توسط فرهنگستان علوم پزشکی، در اسفند ماه سال گذشته منتشر شد.

طبیبان مهاجر - قسمت اول- جراحی زیر آتش

در قسمت اول به توضیحات اساتید بنیانگذار جراحی جنگ مانند دکتر منوچهر دوائی دکتر سید محمد رضا کلانتر معتمدی و دکتر ایرج فاضل توجه می کنیم و با هم به مشاهده یک مورد استثنایی از عمل جراحی مجروح با بیهوشی عمومی در داخل آمبولانس در منطقه جنگی و در شرایط خطرناکی که امکان انفجار خمپاره در پای مجروح بود، خواهیم پرداخت. فصل 7 از جلد دوم کتاب.

طبیبان مهاجر - قسمت دوم-دیده بان

این مجموعه در قسمت دوم به عمل جراحی یک مجروح که دیده بان توپخانه بود، پس از دو بار ایست قلبی و عوارض خطرناک در حین جراحی و سرانجام جانباز خواهد پرداخت. فصل 10 از جلد دوم کتاب.

طبیبان مهاجر - قسمت سوم- یازده بار ایست قلبی

این مجموعه در قسمت سوم به عمل جراحی استثنایی یک مجروح در بیمارستان صحرایی در منطقه فکه در 7 کیلومتری خط مقدم اشاره می کند که ترکش به بطن قلب اصابت کرده و یاز ده بار دچار ایست قلبی می شود. پس از عمل مجروح دچار ادم حاد ریه می شود، فصل 9 از جلد اول کتاب.

طبیبان مهاجر - قسمت  چهارم- سنگر سازان بی سنگر

این مجموعه در قسمت چهارم به عمل جراحی دو مجروح که کارشان سنگر سازی در خطوط مقدم فاو در عملیات والفجر 8 بوده اشاره می کند. هر دو مجروح در یک روز در بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) عمل می شوند یک مجروح پارگی وسیع کبد و دیگری پارگی دیافراگم و صدمات قفسه سینه و احشاء شکمی داشته هردو در حال شوک شدید به اطاق عمل بیمارستان صحرایی می رسند و یک روز بعد در اهواز در مورد چگونگی حادثه توضیح می دهند. فصل 49 از جلد اول کتاب.

طبیبان مهاجر - قسمت پنجم- انتقال خون

این مجموعه در قسمت پنجم به عمل جراحی مجروحی که در دوران دانشجویی به خطوط مقدم جبهه فاو می رود اشاره می کند. مجروح به دلیل آسیب قفسه سینه و پارگی گسترده کبد، در بیمارستان صحرایی علی بن ابیطالب (ع) عمل می شود. پس از عمل اول و بهبود فشار خون، به علت خونریزی داخلی، مجددا در بیمارستان صحرایی عمل می شود و جمعا بیش از 35 واحد خون دریافت می کند و خونریزی کبد بطور کامل کنترل می شود. او اکنون در سازمان انتقال خون مشغول به کار است. فصل 12 از جلد دوم کتاب.

خلاصه سیاستی مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

دکتر سيد عليرضا مرندی، رئيس فرهنگستان علوم پزشکی، سوم اسفندماه سال 98 طي نامه اي به حضرت آیت االله دکتر سید ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضائیه، حضرت حجت  الاسلام و المسلمین دکتر حسن روحانی رياست جمهوري، دکتر علی لاریجانی رئیس اسبق مجلس شوراي اسلامی، دکتر سعید نمکی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دکتر منصور غلامی وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوري، دکتر سید سعید رضا عاملی، دبیر شوراي عالی انقلاب فرهنگی، حضرت آیت االله صادق آملی لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، حضرت حجت الاسلام و المسلمین محمدي گلپایگانی، رئيس دفتر مقام معظم رهبري، دکتر رضا داوري اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دکتر علیرضا اسماعیلی، سرپرست فرهنگستان هنر، خلاصه سیاستی مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را به شرح ذيل ارسال كرد:

سلام علیکم

با احترام، خلاصه سیاستی مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی جهت استحضار تقدیم می شود.

دکتر سید علیرضا مرندي

شرح پيوست:

فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي ايران

خلاصه سياستي

عنوان: اجرائي نمودن «بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي، ابلاغي مقام معظم رهبري» در حوزه سلامت

مقدمه و بيان مسئله

بيانيه‌ي «گام دوم انقلاب» تجديد مطلع و منشوري است خطاب به ملت ايران، به‌ويژه جوانان، براي «دومين مرحله‌ خودسازي، جامعه‌ سازي و تمدن‌سازي»  كه «فصل جديد زندگي جمهوري اسلامي» را رقم خواهد زد^[1].

در اولين سالگرد صدور بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي  كه در اين خلاصه سياستي بيانيه ناميده مي شود، فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي، نخستين گزارش تحليلي با رويكرد اجرائي نمودن مفاد مرتبط با سلامت در بيانيه را به شرح زير ارائه مي نمايد . در اين خلاصه سياستي، پنج اولويت اجرائي براي تحول در نظام سلامت، تشخيص داده شده است كه كليات موارد اشاره و جزئيات تخصصي هر مورد در آينده ارائه خواهد شد. اين خلاصه سياستي از جمع بندي بخشي از  ديدگاه هاي اعضاي «شوراي علمي» و «مجمع عمومي فرهنگستان»، در معاونت علمي تنظيم شده است. ايجاد و اداره بهينه نظام سلامت، از اركان ضروري و سرنوشت ساز جامعه و از مصاديق كلاني است كه عموم توصيه هاي بيانيه در آن مصداق دارد. لازمه تحقق آرمان هاي بيانيه، خاصه «مرجعيت علمي» و «تمدن سازي نوين اسلامي»، تحقق اين امور در كلان موضوع سلامت است. نتايج اين خلاصه سياستي در شش موضوع اولويت دار منتخب ارائه مي شود. در هر موضوع، برداشت اجمالي مفهومي، راهبردها و راهكارهاي كلان اجرائي و مباني ارزشي و قانوني بطور اجمال ارائه شده است. هر موضوع نياز به تبيين، شناسائي و پيشنهاد اقدامات اجرائي ، ارائه شاخص هاي رصد كلان، و پيشنهاد تقسيم كار ملي براي عينيت بخشيدن به اهداف و آرمانها و اقدامات خواهد داشت و در گزارشات بعدي به آنها پرداخته خواهد شد. 

1-تحول و اعتلا در علم،  پژوهش و فناوري سلامت

آشکارترين وسيله‌ي عزّت ملي و قدرت و توانمندي، و نيز تحقق خودكفايي و خود اتكائي در همه زمينه هاي سلامت، به ويژه در امور پيشگيري ابتدائي^[2] و اوليه^[3] و ارتقاي سلامت^[4]، جهاد علمي  و تحول راهبردي درپژوهش هاي علوم پزشکي با رويکرد نظام نوآوري است.

  برنامه ريزي براي دستيابي به مرجعيت علمي در حوزه علوم و فنون و نيز  ارائه مراقبت ها و خدمات سلامت، مرهون اهتمام به اجراي كامل و دقيق مفاد بندهاي سياست هاي كلي سلامت، بندهاي مرتبط از سياست هاي كلي علم و فناوري، نقشه جامع علمي كشور، نقشه جامع علمي سلامت، سند اسلامي شدن دانشگاه ها و ساير اسناد راهبردي حوزه علم و فناوري و پژوهش است. قانونگرائي، اجراي كامل اهداف و قوانين اصلي حاكم بر نظام ادغام يافته سلامت در آموزش پزشكي، و نيز تكميل، تعميق و بهره برداري مطلوب اين نعمت كم نظير، شناخت و هدايت استعدادها، توجه به ظرفيت هاي بزرگ مناطق مختلف كشور، ترويج الگوهاي موفق از راهبردها و راهكارهاي نافذ تحقق اين اولويت كلان است.

2-اخلاق و معنويت در سلامت و نقش آن در ارتقاي معنويات، اخلاقيات و فرهنگ عمومي جامعه

تلاش مستمر و افزاينده براي برجسته کردن ارزش هاي معنوي اسلامي از قبيل: اخلاص، ايثار، توکّل، ايمان در خود و در جامعه ، از اركان تعالي معنويت در حوزه سلامت است و در تمام شئون از سياست گذاري تا اجرا بايد تسري داشته باشد. تحول در محيط هاي علمي و دانشگاهي متناسب بااصول و ارزش هاي اسلامي، اخلاق پزشکي و آداب حرفه اي، نظير «قانون انطباق امور اداري و فني مؤسسات پزشکي با موازين شرع مقدس» و رعايت فضيلت‌هايي چون خيرخواهي، گذشت، کمک به نيازمند، راستگويي، شجاعت، تواضع، اعتماد به ‌نفس و ديگر خلقيات نيکو، ترجمان اخلاق در سلامت است. پايبندي به اصول و ارزش هاي انساني و اسلامي و تلاش براي نهادينه سازي آنها در جامعه  و آگاه سازي مردم از حقوق و مسؤوليت هاي اجتماعي سلامت خود و استفاده از ظرفيت محيط هاي ارائه مراقبت هاي سلامت براي رشد معنويت و اخلاق اسلامي در جامعه ، و ساير موارد مصرح در سند اسلامي شدن دانشگاه ها و ساير اسناد فرادست نظام هاي آموزش و سلامت. معرفي آموزه هاي نظري و الگوهاي عملي اخلاق و معنويت در دوران تمدني گذشته و خاصه معاصر، براي اعتلاي معنوي و اخلاقي راهگشا است.  اهتمام هرچه بيشتر به  معرفي و شناساندن الگوها و اسوه هاي معاصر، خاصه صحنه گردانان و ارزش آفرينان جامعه سلامت در دفاع مقدس، والاترين راهبرد تأثير گذار اخلاقي و معنوي سلامت بشمار مي رود. 

3-تحولات مديريت با رويكرد مديريت جهادي در سلامت

نظام هاي انتخاب، تعليم و تربيت و ارزشيابي مديران حوزه سلامت بايد متناسب با اصول و ارزش هاي اسلامي، اخلاق پزشکي اسلامي و آداب حرفه اي متحول شود. مديريت جهادي موجبات اعتلا و پيشرفت همه جانبه در حوزه سلامت را فراهم خواهد ساخت. مديريتهاي جهادي الهام‌گرفته از ايمان اسلامي و اعتقاد به اصل «ما ميتوانيم»  که امام بزرگوار به همه‌ي ما آموخت، كلمه رمز عزّت و پيشرفت همه جانبه و نيل به قله هاي علم و معرفت و مرجعيت در علم و فناوري سلامت خواهد بود. از مؤلفه هاي مديران جهادي «ايمان راسخ به خداوند تبارك و تعالي و انجام وظيفه براي جلب رضايت حق تعالي و اعتماد به مدد الهي»، « خودباوري، اعتماد به نفس»، «روحيه تلاش مضاعف و خستگي ناپذير و بدون چشم داشت مادي و تقدم پاداش معنوي بر حقوق مادي»، «تدين و رعايت ارزش هاي ديني مرتبط با كار و مسئوليت»، «اهتمام به علم و مهارت آموزي و كارآمدي»، «داشتن انگيزه والاي خدمت به مصالح كشور»، «انقلابي بودن، عدالت محوري، پاسخگو بودن، شفافيت، پركاري و جهادي عمل كردن» و «رعايت ارزشها و معيارهاي جهادي در انتخاب مديران زيرمجموعه و همكاران» و بسيار ي صفات و فضايل ديگر.

4-تحولات ضروري  اقتصاد سلامت  با رويكرد اقتصاد مقاومتي

اقتصاد قوي، نقطه‌ي قوّت و عامل مهمّ سلطه‌ناپذيري و نفوذناپذيري کشور است و اقتصاد ضعيف، نقطه‌ي ضعف و زمينه‌‌ساز نفوذ و سلطه و دخالت دشمنان است. فقر و غنا در مادّيات و معنويات بشر، اثر ميگذارد. اقتصاد در حوزه حياتي سلامت بايد قوي، مولد، درون زا و داراي همه مؤلفه هاي اصيل اقتصاد مقاومتي باشد. در نظام اقتصادي سلامت، توجه خاص به اولويت پيشگيري و بهداشت و موضوع مهم مديريت از اهميت مضاعف برخوردار است و مديريت صحيح در بكارگيري منابع در رويكرد «نظام سلامت مقاومتي»، تضمين كننده غلبه بر كاستي ها و تحريم ها و حوادث غير مترقبه و تأمين كننده نيازهاي سلامت مردم در همه شرايط خواهد بود. بطور خاص اجراي بندهاي 6، 7 و 8 سياست هاي كلي اقتصاد مقاومتي و بندهاي مرتبط از سياست هاي كلي سلامت، از راهبردهاي تحقق آرمانهاي اقتصادي سلامت در بيانيه مي باشد

5- عدالت در سلامت و وجوب مبارزه همه جانبه با مظاهر و مصاديق فساد در حوزه سلامت

عدالت در صدر هدف هاي اوّليه‌ي همه‌‌ي بعثت هاي الهي است و در جمهوري اسلامي نيز داراي همان شأن و جايگاه است. ضرورت عدالت محوري در حوزه حياتي سلامت جامعه مضاعف است. مانند ساير حوزه هاي اقتصادي عدالت و مبارزه با فساد، لازم و ملزوم يکديگرند. رفع محروميت ها  و حذف شکاف هاي عميق طبقاتي در برخورداري مردم از مراقبت ها و خدمات سلامت در اولويت اول و بلا درنگ عدالت در سلامت است. غفلت از قشرهاي نيازمند حمايت،  تبعيض در توزيع منابع عمومي سلامت، تعارض منافع،  ويژه‌خواري، و مدارا با اخلال گران اقتصاد سلامت بشدت ممنوع است.

6-سبك زندگي سلامت محور

هدفِ از سبك زندگي، تحقّق زندگي اسلامي به‌معناي واقعي، و تشکيل يک جامعه‌ اسلامي است که در آن جامعه هم علم، و هم عدل و اخلاق و عزّت و پيشرفت وجود دارد، و به عبارتي عزّت دنيا و آخرت در زندگي اسلامي تحقق يافته است. جامعه ما هنوز به اين هدف ها نرسيده‌ و در نيمه‌راه اين هدف ها قرار دارد. در بُعد سلامت، «شناسائي و ترويج فرهنگ سبك زندگي سلامت محور»، در عرصه هاي سلامت جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي اسلامي كه منعطف به حوزه بهداشت و پيشگيري است، در اولويت اقدامات اجرائي بيانيه محسوب مي شود، و اهتمام شايسته نسبت به آن از ضرورت هاي مبرم حوزه سلامت است. اين مهم با راهبرد همكاري هاي درون بخشي و بين بخشي ميسر خواهد بود. 

توصيه مي شود شاخص هاي كلان مناسب براي رصد عملكرد نظام سلامت در راستاي بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي در حوزه هاي زير و ساير زمينه هاي مرتبط تدوين شود:"سبك زندگي سلامت محور-سلامت در تمدن نوين اسلامي-مديريت جهادي در سلامت-عدالت در سلامت-اقتصاد مقاومتي سلامت- تعاملات بين المللي نظام سلامت-اخلاق و معنويت-مرجعيت علمي در سلامت .....".

فرهنگستان علوم پزشكي- 3/12/ 1398

^[1] برگرفته از بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي

^[2] Primordial prevention

^[3] Primary prevention

^[4] Health promotion