در ادامه ششمین همایش سلامت معنوی، اولین نشست با عنوان راهکارهای اجرایی ارتقای سلامت معنوی اسلامی تشکیل شد. این نشست با حضور حجت الاسلام والمسلمین مصطفی رستمی، دکتر باقر لاریجانی، حجت الاسلام والمسلمین علی محمد فرهاد زاده، دکتر ابوالفضل ایرانی خواه، دکتر علیرضا جلالی و دکتر محمد حسین نیکنام برگزار شد.

در ابتدای این نشست که با ریاست دکتر سید علیرضا مرندی رئیس همایش و رئیس فرهنگستان علوم پزشکی برگزار شد، دکتر لاریجانی به ایراد سخنرانی پرداخت.

دکتر لاریجانی با موضوع "سلامتمعنوی ، رویکرد تحلیلی فرصت ها و چالش ها" به ایراد سخنرانی پرداخت. وی با اشاره به اینکه معنویت و معناگروی سابقه‌ای به قدمت بشریت دارد گفت: این موضوع در سراسر قرون گذشته در جوامع مختلف به صور گوناگون مطرح بوده است؛ در فرهنگ دینی، سلامت واقعی بدون معناگروی در زندگی قابل تصور نیست. این مفهوم در آموزه‌های اسلامی تحت عباراتی چون «انسان کامل» و «نفس مطمئنه» یا «قلب سلیم» مورد توجه اندیشمندان دینی بوده است.

 وی افزود: مقوله «سلامت معنوی» به عنوان مفهومی مستقل در کنار سایر ابعاد جسمی، اجتماعی، ذهنی و روانی سلامت، در دهه‌های اخیر در کشورهای غربی مورد توجه ویژه قرار گرفته استو از دلایل آن می توان به گرایشات مادی گرایانه در جوامع انسانی خصوصا در غرب پس از رنسانس، فاصله گرفتن انسان از معنویات در برخی جوامع، افراطی‌گری در نهضت‌هایی همانند اومانیسم در جهت قطع ارتباط انسان با خداوند، ایجاد بحران های روحی روانی در حوزه های فردی و اجتماعی در جوامع مدرن غربی و نیاز به پرکردن خلاء ارتباط با ملکوت عالم اشاره کرد.

دکتر لاریجانی ضمن اشاره به اهمیت سلامت معنوی، ارائه مراقبت معنوی را برای حصول بالاترین سطح کیفیت زندگی ضروری دانست و گفت: مراقبت معنوی (Spiritual care) در دیدگاه مصطلح در غرب: جنبهای از مراقبت های بهداشتی است که نیازهای معنوی فرد را در مواردی همچون نگرش معناگروانه به زندگی و مرگ، آرامش، امید، و احساس خوب بودن پوشش می دهد.

وی چهار تلقی از سلامت را اینگونه نام برد: سلامت فقدان بیماری است (Ideal Model)، سلامت فراتر از «نبود بیماری» یا تقابل با بیماری است (Humanistic Model)، بیماری فراتر از فقدان سلامت است (Medical Model) و بیماری و سلامت دو مقوله متغایرند (Disjunctive Model)

 معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ضمن اشاره به اینکه تعریف «سلامت معنوی» بسیار وابسته به تعریف ما از «معنویت» خواهد بود گفت: تعریف واحدی از سلامت معنوی ارائه نشده است.

وی گفت: سه تلقی از معنویت وجود دارد که به ترتیب معنویت سکولار،معنویت مسیحی / دینی غربی و معنویت اسلامی است.

دکتر لاریجانی عنوان کرد: در مفهوم سکولار، معنویت مفهومی هستی شناختی مربوط به انسان و تکامل بخش اوست؛ در معنویت مسیحی و غربی، توجه به ارتباط انسان و ماوراء می شود و در معنویت اسلامی توجه تام به وجه ارتباطی انسان و خدا به عنوان اولین گام حیات معنوی است.

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: از دیدگاه معنویت اسلامی، وجود سلامت جسمی، روحی و معنوی از مقدمات رسیدن به مقام انسان کامل است.

وی افزود: سلامت معنوی دارای چهار بعد مبتنی بر نگاه کل گرایانه به انسان و جهان است که شامل ابعاد انفسی (Subjective) و هم ابعاد آفاقی (Objective) می شود؛ این 4 بعد عبارت اند از شخصی،گروهی (جمعی)،محیطی و متعالی.

وی عنوان کرد: سلامت معنوی شخصی مبتنی بر خود آگاهی، سلامت معنوی جمعی مبتنی بر روابط بین فردی ، سلامت معنوی محیطی مبتنی بر اتصال با طبیعت و جهان و ابعاد سلامت معنوی متعالی مبتنی بر ایمان به باریتعالی است.

دکتر لاریجانی بیان کرد: عدم وجود ابعاد سلامت معنوی تبعاتی دارد که برای مثال عدم وجود سلامت جسمی موجب چاقی، عدم وجود سلامت اجتماعی دوری گزینی، عدم وجود سلامت روانی افسردی و عدم وجود سلامت معنوی موجب کاهش عزت نفس می شود.

وی در ادامه صحبت های خود به چالش های سلامت معنوی اشاره کرد و گفت: سلامت معنوی مفهومی فرارشته ای (Trans Disciplinary) است که برای تحقق آن باید از تلاش های بین رشته ای (Inter Disciplinary)  و چند رشته ای (Multi disciplinary) مدد جست و این یکی از چالش ها است. از طرف دیگر یک سوال بنیادین اینست که آیا پزشکان مجاز به مداخله ی معنوی یا از آن فراتر سنجش معنویت مراجعین هستند یا خیر؟ همچنین از نظرعدم ایضاح  مفهومی در فرهنگ اسلامی و فرهنگ غرب نیز چالشی وجود دارد.

دکتر لاریجانی در پایان افزود: نهضتی که قرن 19 میلادی و پس از رنسانس در جوامع غربی ایجاد شد و دین و ارتباط با عوالم غیرمادی را به چالش کشید، نتوانسته است بشر را سامان دهد. لذا میل فطری انسان بسوی عالم معنا، حرکتی هرچند ناقص را در جهت پرکردن خلاء موجود درپی داشته است، هرچند این حرکت در تقابل با سکولاریسم نیست اما فرصت مغتنمی است تا گام های بعدی برای تقویت توجه انسان به ملکوت عالم برداشته شود .دراین مسیر، اندیشمندان دینی وظیفه دارند تا ضمن عدم تاثیرپذیری از جریان معنویت سکولار، به تبیین جایگاه بلند سلامت معنوی از منظر اسلامی بپردازند.

در ادامه حجت الاسلام دکتر ابوالفضل ساجدی در خصوص سلامت معنوی در دوران کودکی و راهکارهای اجرایی به ایراد سخنرانی پرداخت.

وی گفت: بررسی روایات معصومین علیهم السلام نشان می‌دهد که مفهوم«سلامت» بر خلاف مفهوم «صحت» و «عافیت» در بیشتر موارد به امور غیر مادی- معنوی- نسبت داده شده است؛ درست است که ترکیب «سلامت معنوی» ترکیبی جدیدالتأسیس است اما محتوای آن مورد توجه دین اسلام بوده و در نگرش اسلامی بیش از هرچیزی به سلامت معنوی افراد توجه شده است به گونه ای که در بسیار موارد سلامت معنوی اساس و بنیاد نظام سلامت ذکرشده است و «سلامتجسمانی» و «سلامت روانی» مقدمه تأمین سلامت معنوی ذکر کرده است.

وی در خصوص شاخص هاي سلامت معنوي در کودکي گفت: کودک زماني به سلامت معنوي متصف مي شود که بينش و گرايش و کنش هايش زمينه ساز باورها و عواطف و رفتار توحيدي در بزرگسالي باشد. در چنين وضعيتي مي توان گفت ساحت هاي وجودي کودک در راستاي قرب الهي هستند.

حجت الاسلام دکتر ساجدی راهكار والدين براي سلامت معنوي فرزندان را ايجاد بينش معنويت گرا در خود دانست و گفت: روشهاي تحقق اهداف بينشي مدیریت گفتگوهای خانوادگی باور ساز است چون مستلزم تكرار با شيوه ها و در شرايط مختلف است.

وی افزود: در این راستا آسیب هایی ممکن است به وجود آید از جمله آسیب های آموزش زبانی می توان به استفاده ابزاری از دستورات الهی، آموزش بدون ایجاد علاقه، ناسازگاری آموزش با رفتار والدین و استفاده نابجا از باورپذیری کودک  اشاره کرد.

در ادامه حجت الاسلام والمسلمین مصطفی رستمی به ایراد سخنرانی پرداخت. وی گفت: اگر بخواهیم با نگاهی قرانی به بحث سلامت معنوی توجه داشتیه باشیم باید بگوییم که سلامت معنوی در مورد موجودات زنده قابل بحث است.
وی ادامه داد: حیات در مفاهیم قرآنی و دینی اعم از موجودی است که علائم حیات در آن وجود دارد؛ از دیدگاه قران مفاهیمی مثل امت و جامعه دارای حیات هستند.

وی اظهار کرد :جامعه زنده سالم از نظر قرآن جامعه ای است که در آن حیات طیبه وجود دارد. جامعه ای که اهل ایمان و عمل سالم و دارای سلامت معنوی باشد جامعه ای است که زنده گردیده است.

حجت الاسلام والمسلمین رستمی اظهار کرد: قرآن موضوع امر به معروف و نهی از منکر را از عوامل یک جامعه زنده و سالم می داند و آن را از نشانه های بهترین جامعه ی ایمانی می داند.

وی عنوان کرد: دانشگاه و اهمیت محیط دانشگاه بر همه مشخص است؛ اهمیت دانشگاه دو ویژگی اساسی دارد، اول خود دانشگاهیان که چهره های مهم جامعه و فرهیختگان هستند و دلیل دوم اینست که این محیط موثر بر سایر محیط های جامعه است.

حجت الاسلام والمسلمین رستمی اظهار کرد: حیات طیبه دانشگاه و مراقبت از این محیط بسیار مهم است. دانشگاه سالم معنوی دانشگاهی است که به مولفه های سلامت معنوی توجه دارد و برای انجام آنها برنامه دارد.

وی ضمن اشاره به اینکه سند دانشگاه اسلامی متاسفانه از طرف شورای عالی انقلاب فرهنگی مظلوم واقع شده است، گفت: دانشگاه اسلامی دانشگاهی است که بینش توحیدی بر اساتید و دانشجویان حاکم‌است، علم آموزی عبادت انگاشته می شود و هدف این دانشگاه رشد و تعالی فردی و اسلامی است و در آن سلامت معنوی نهادینه شده است.

وی در پایان سخنان خود با اشاره به توصیه های هفتگانه مقام معظم رهبری، گفت: ایشان به اخلاق و معنویت توصیه کرده اند و این موضوع را بسیار مهم می دانند.

همچنین وی در پایان سخنان خود تاکید کرد: اولین اقدام برای نهادینه کردن سلامت معنوی در محیط دانشگاهی وجود انسانهای سالم است. از طرف دیگر مقابله با جریان تهاجم فرهنگی که نوع زندگی دانشگاهیان و عموم‌جامعه را تحت تاثیر قرار داده بسیار مهم است.

تجلیل از استاد بزرگ دکتر عباس شیبانی

در ادامه مراسم تجلیل از دکتر عباس شیبانی انجام شد و دکتر سید علیرضا مرندی در وصف خدمات ارزشمند ایشان به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: مانند دکتر شیبانی شدن بسیار سخت است.

وی افزود: ایشان در زندگیشان هیچ قدمی بر نداشتند مگر برای از رضایت خدا، من در دوران دانشجویی آرزو داشتم در دانشگاهی باشم که ایشان تدریس می کنند.

دکتر مرندی گفت: دکتر شیبانی متولد ۱۳۱۰ هستند و در طول زندگی خود در دوران قبل از انقلاب حدود ۹ سال مبارزه کردند و به همین دلیل حدود ۱۷ سال به زندان رفتند.

وی افزود: دکتر شیبانی بسیاری از دانشجویان را جهت تحصیل حمایت کردند و از حامیان تشکیل وزارت بهداشت بودند ؛ اگر ایشان مسئله ای را پیشنهاد می دادند همه قبول می کردند.عظمت و دلسوزی دکتر شیبانی زبانزد است، ایشان همیشه در نماز جمعه شرکت می کردند و به مسائل مادی اهمیت نمی دادند.

در ادامه دکتر سید مسعود خاتمی دبیر شورای عالی بسیج جامعه پزشکی سخنرانی کرد و در خصوص دکتر شیبانی مطالبی را ارائه کرد، همچنین کلیپی از منزل مسکونی، تاریخچه و روند زندگی این استاد به همراه داشتند که برای حضار پخش شد.

در ادامه مراسم تجلیل از دکتر شیبانی، سردار سرتیپ پاسدار حسین سلامی گفت: دکتر شیبانی رسالت نبوی را برای باز کردن غل و‌زنجیر اسارت از دست و پای یک ملت به سرانجام رساند.

جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی افزود: همیشه عناصر و حقایقی وجود دارد که ساختمان یک ملت را می سازند؛  انسان هایی مانند دکتر شیبانی افرادی هستند که ستون های شخصیت یک ملت هستند.

وی تاکید کرد: عظمت هر جامعه و کشوری به وسعت روح زنان و مردان آن سرزمین است، این انسان ها هستند که عظمت یک دین و مکتب را نشان می دهند و خوشبختانه جامعه ما از نعمت داشتن اینگونه شخصیت ها بهره مند است.
وی‌افزود: جامعه به واسطه این شخصیت ها سربلند می شود و جامعه به واسطه آن ها راه را می یابد و این افراد نشان دهنده ی صراط مستقیم هستند.

سردار سرتیپ سلامی اظهار کرد: آقای دکتر شیبانی بر سپهر افتخارات یک ملت مانند ستاره راه را نشان می دهد، همان طور که شهدای ما مصادیق یک نشانه نورانی هستند که نه تنها مظهر حیات طیبه هستند بلکه بلد طیب ایجاد می کنند.

وی بیان کرد: در دنیای غرب که نگرش اسلام حاکم نیست انسان ها آرامش و امنیت را به غیمت فقدان معنویت، روح و روحانیت جستجو می کند. پیشرفت دانش پزشکی برای آنها اینست که چگونه میکروب ها را در جهان گسترده کنند و خود سالم بمانند.

جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پایان سخنان خود گفت: برای نیاز ما و‌جامعه است که باید همچون انسان هایی ستوده شوند، این انسان ها امنیت خودشان را در پرتوی ایمانی آغشته به ظلم جستجو نمی کنند.


در بخش پایانی مراسم، از استاد دکتر عباس شیبانی ، با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه تقدیر شد. لازم به ذکر است در این مراسم دکتر شیبانی به همراه دخترشان حضور داشتند و  در ادامه لوح تقدیری جهت ارج نهادن خدمات ارزنده و زحمات ایشان تقدیم شد.

جستجو

فصلنامه ارتقاي سلامت

پیوندها

 

 

 

گزارش و گفتگو

نقش-آينده‌پژوهي-در-مديريت-بحران‌ها آينده‌پژوهي، علم و يا به تعبير ديگر هنري است كه به...

ورود به سایت