«سواد رسانه و سلامت» با تأکید بر ضرورت تقویت سواد رسانهای سلامت و مدیریت اینفودمیها
به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل؛ نشست گروه ارتقا سلامت فرهنگستان علوم پزشکی کشور با عنوان «سواد رسانه و سلامت» بهصورت مجازی و با حضور اعضای گروه و متخصصین رسانه تشکیل شد .
در این نشست دکتر لنکرانی، رئیس گروه ارتقاء سلامت، به تبیین اهمیت سواد رسانهای در حوزه سلامت پرداخت و نقش آن را در ارتقای سلامت روان، کاهش آسیبهای ناشی از اطلاعات نادرست و بهبود تعامل جامعه با نظام سلامت تشریح کرد.رئیس گروه ارتقا سلامت با اشاره به تجربه بحرانهای اخیر و بیان تجارب و درسآموختهها، از جمله هجوم اطلاعات ناسالم در دوران همهگیری کووید-۱۹، بر ضرورت تقویت مهارتهای تحلیل پیامهای سلامت و ارتقای توان مردم در تشخیص منابع معتبر تأکید نمود.در ادامه دکتر اکبر نصراللهی دکتری مدیریت رسانه و رئیس دانشکده هنر و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی به تشریح ضرورت ارتقای سواد رسانهای سلامت در شرایط پیچیده و چندلایه کنونی کشور پرداخت و افزود سواد رسانهای سلامت، راهبردی برای کنشگری فعال، انتقادی، هوشمندانه و مؤثر در مواجهه با پیامهای رسانهای جهت تأمین سلامت روان است. در این راستا، مهارت و توانایی درک محتوا و انگیزههای اعلامی و اعمالی تولیدکنندگان و توزیعکنندگان پیامها، و نیز استفاده و بهرهمندی هوشمندانه، حرفهای، بهموقع و بهاندازه از آنها اهمیت بسزایی دارد.وی خاطرنشان کرد: در حوزه سلامت نیز توانایی تشخیص اطلاعات معتبر از اطلاعات غیرمعتبر، تعامل مؤثر با رسانهها، پزشکان، نظام سلامت و منابع اطلاعاتی مرتبط، و نیز مهارت در درک، تحلیل، بهکارگیری و انتشار مؤثر اطلاعات سلامت، مجموعهای است که سواد رسانهای سلامت را شکل میدهد.،بنابراین، در همه حوزهها و همه زمانها، بهویژه در شرایط بحران و خصوصاً در حوزههای بهداشت و سلامت، نیاز به سواد رسانهای وجود دارد.دکتر نصرالهی سپس ابعاد سواد رسانهای شامل بعد شناختی، تحلیلی، انتقادی، تولیدی و رفتاری را توضیح داد و مهارتهای دهگانه پیرامون مخاطبان و کاربران، مدیران، رسانهها و متخصصان را بیان نمود. ایشان همچنین نقشهای دوگانه رسانهها در حوزه سلامت را تشریح کرد؛ از جمله تهدید سلامت یا تأمین سلامت، پنهانکاری یا اطلاعرسانی، ایجاد شبهه یا رفع آن، ایجاد مشکل یا تسهیل در فهم مردم، تعلل و بیتوجهی یا توجه به سلامت مردم، امیدزدایی یا امیدزایی، بحرانسازی و بحرانافزایی یا بحرانزدایی، و نیز تولید اضطراب یا آرامشزایی.وی تهدیدهای سلامت در جنگ را گذشته از تهدید سلامت روان شامل تهدید سلامت اجتماعی، رفتاری و شناختی برشمرد و به تشریح استراتژیهای پساآتشبس و جنگ، راهبرد کنشگری فعال و حرفهای متخصصان حوزه سلامت و پزشکی و بایدها و نبایدهای این حوزه پرداخت. در پایان تبیین نمود که تحقق راهبرد سواد رسانهای بدون درک آرایش رسانهای ممکن نیست و به دلایل مختلف، از جمله سواد مجازی پایین، غفلت نخبگان و مسئولان و رسانههای رسمی، تأخیر در اقدام و تعارضها، اینفودمی موجب کندی و کاهش اثربخشی اقدامات بهداشتی، درمانی و مقابله با پیامدهای جنگ میگردد.سپس اعضا با بیان نظرات و پیشنهادات و با اشاره به جنگ شناختی، سونامی اطلاعات نادرست و فشارهای روانی ناشی از بحرانهای اخیر، تأکید کردند که در این حوزه باید اقدامات پیشنگر (Proactive)، مدیریت ارتباطات ریسک (Risk Communication)، توانمندسازی نظام سلامت و جامعه، و شفافیت و پاسخگویی اطلاعاتی صورت پذیرد.اعضا پیرامون ضرورت روایتسازی سلامتمحور در جنگ روایتها مطرح کردند که رسانهها در دنیای امروز همچون میدانی برای نبرد روایتها عمل میکنند و شیوهای که یک رسانه برای «روایتسازی» برمیگزیند، مستقیماً بر امنیت ملی، انسجام اجتماعی و سلامت روانی و اجتماعی جامعه اثرگذار است. به گفته آنان، رسانهای که به دنبال تأمین منافع ملی و سلامت همهجانبه مردم است، نقشی دوگانه اما یکپارچه دارد: از یک سو سپری است در برابر تهدیدات نرم و روایتهای مخربی که امنیت و انسجام ملی و سلامت جامعه را هدف قرار میدهند؛ و از سوی دیگر پلی است که واقعیتها را شفاف به مردم منتقل میکند، صدای آنان را به حاکمیت میرساند و با تولید امید و آگاهی، زمینهساز توسعه و پیشرفت کشور میشود.همچنین در ادامه نشست، اعضای گروه و متخصصان رسانه با تحلیل وضعیت موجود تأکید کردند که سواد رسانهای سلامت تنها به مقابله با شایعات محدود نیست؛ بلکه باید کل چرخه سواد رسانهای سلامت شامل دریافت پیام، تحلیل پیام و تصمیمگیری آگاهانه را پوشش دهد و سلامت جسمی و سلامت روانی–اجتماعی جامعه را تضمین کند. به گفته حاضران، فضای اطلاعاتی–روانی کشور در شرایط کنونی نیازمند مداخلاتی هوشمندانه، علمی و هماهنگ است.در جمعبندی این نشست، بر این نکته تأکید شد که سواد رسانهای سلامت یکی از اولویتهای نظام سلامت و عنصر کلیدی در حفظ سلامت روان و اجتماعی جامعه است. همچنین بر ضرورت همکاری، هماهنگی، تقویت همافزایی و برنامهریزی مشترک میان نظام سلامت، رسانهها، نهادهای آموزشی و دستگاههای سیاستگذار برای اجرای این برنامه ملی تأکید گردید. افزون بر این، تأکید شد که بدون برنامهریزی یکپارچه، علمی و پیشنگرانه، امکان مدیریت مؤثر اینفودمیها، کاهش اضطراب جمعی و تقویت اعتماد اجتماعی وجود نخواهد داشت. برای پاسخگویی به شرایط بحرانی کنونی، تشکیل تیم پاسخ سریع، تولید پیام و اطلاعرسانی شفاف و منظم، و حضور فعال متخصصان در رسانهها از اهمیت ویژهای برخوردار است.در پایان مقرر شد سند سیاستی با عنوان «سواد رسانهای سلامت در بحران؛ ضرورتی برای حفظ سلامت روان و اجتماعی» تدوین گردد.
