تأکید بر ضرورت بازتعریف ساختار حکمرانی پژوهش برای پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه
تأکید بر ضرورت بازتعریف ساختار حکمرانی پژوهش برای پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه
نشست تخصصی گروه علمی آیندهنگری نظریهپردازی و رصد کلان سلامت با محوریت بررسی نسبت میان «حکمرانی پژوهش» و «اکوسیستم پژوهش سلامت» برگزار شد.
در این نشست، ابعاد مختلف ساختار پژوهش در نظام سلامت کشور، چالشهای نهادی و مدیریتی موجود و الزامات حرکت به سمت حکمرانی کارآمد و پویا مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در این برنامه که با سخنرانی جناب آقای دکتر شهرام توفیقی و سرکار خانم دکتر جهانآرا ممیخانی همراه بود، بر ضرورت شناخت دقیق بازیگران، روابط و سازوکارهای اکوسیستم پژوهش سلامت به عنوان پیشنیاز سیاستگذاری اثربخش تأکید شد. همچنین راهکارهایی برای ارتقای شفافیت، کاهش تعارض منافع، تقویت نهادهای واسط و افزایش اثربخشی پژوهشها ارائه گردید.
بررسی ساختار اکوسیستم پژوهش سلامت و چالشهای حکمرانی
در ابتدای نشست، اکوسیستم پژوهش سلامت ایران به عنوان شبکهای پویا و چندسطحی از بازیگران، منابع و فرآیندها معرفی شد که مأموریت آن تولید، تبادل و بهکارگیری دانش در راستای ارتقای سلامت جامعه است.
سخنرانان با اشاره به چالشهای ساختاری موجود، تمرکز بالای قدرت در بخش دولتی، همپوشانی وظایف میان نهادهای سیاستگذار و اجرایی، و همچنین نبود متولی مشخص برای ارزیابی اثربخشی پژوهشها را از مهمترین موانع کارآمدی نظام پژوهش کشور عنوان کردند.
تبیین تفاوت میان «سیستم ملی پژوهش»، «اکوسیستم» و «حکمرانی»
در ادامه نشست، تفاوت میان مفاهیم «سیستم ملی پژوهش»، «اکوسیستم پژوهش» و «حکمرانی پژوهش» تشریح شد. بر این اساس:
سیستم ملی پژوهش به مجموعه ظرفیتهای انسانی، فیزیکی و قانونی اطلاق میشود؛اکوسیستم پژوهش شبکهای از روابط پویا میان بازیگران مختلف است؛و حکمرانی پژوهش شامل قواعد، سازوکارها و فرآیندهای هدایت و نظارت بر کل این نظام است.
معرفی ابزارهای نوین تحلیل حکمرانی پژوهش
در بخش دیگری از نشست، ابزارهای تحلیلی نوین از جمله CRSI و MACTOR معرفی شد. بر اساس نتایج ارائهشده:
برخی نقشهای حیاتی در اکوسیستم پژوهش سلامت فاقد متولی مشخص هستند؛میان قدرت سیاستگذاری و توان اجرایی در نظام پژوهش کشور شکاف وجود دارد؛و نهادهای فرادستی در بسیاری موارد همسویی لازم با بدنه اجرایی و دانشگاهی ندارند.
همچنین مدل دینامیکی ارائهشده در جلسه نشان داد که مؤلفههایی نظیر تنظیمگری، کیفیت دستاوردهای پژوهشی و فساد علمی و اداری، نقش تعیینکنندهای در پایداری یا تضعیف اکوسیستم پژوهش ایفا میکنند.
تأکید بر اصلاح ساختارها و تقویت حکمرانی پژوهش
در پایان نشست، مجموعهای از پیشنهادها و راهکارهای اجرایی برای ارتقای حکمرانی پژوهش سلامت مطرح شد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بازتعریف نقش نهادها و کاهش همپوشانی مأموریتها؛تقویت نهادهای واسط میان دانشگاه، صنعت و نظام سلامت؛ایجاد شورای ملی حکمرانی پژوهش سلامت؛حرکت به سمت بودجهریزی عملکردمحور و حمایت از پژوهشهای مأموریتگرا؛تدوین سازوکارهای شفاف برای مدیریت تعارض منافع و مقابله با فساد علمی؛و طراحی شاخصهای کیفی برای سنجش اثرگذاری اجتماعی پژوهشها.
در این نشست همچنین بر ضرورت استفاده از نقشههای پویا و نظامهای پایش مستمر برای رصد جریان دانش، داده، منابع مالی و مقررات در اکوسیستم پژوهش سلامت کشور تأکید شد.
