«بازگشایی مدارس در پساجنگ»؛ تأکید بر سلامت روان دانشآموزان و تداوم آموزش
نشست گروه ارتقای سلامت با موضوع «بازگشایی مدارس در پساجنگ» با حضور نمایندگان وزارت کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، جمعیت هلال احمر، سازمان پدافند غیرعامل، دانشگاه فرهنگیان و دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی برگزار شد.
دکتر کامران باقری لنکرانی، رئیس گروه ارتقای سلامت فرهنگستان علوم پزشکی، با اشاره به افت تحصیلی دانشآموزان و نتایج مطالعات بینالمللی از جمله TIMSS، بر ضرورت بازسازی روانشناختی دانشآموزان پیش از آغاز آموزش رسمی تأکید کرد. وی افزایش اضطراب، PTSD، فوبیاهای ناشی از صدای انفجار و اختلال تمرکز را از مهمترین آسیبهای روانی دوران بحران برشمرد.
در این نشست، نمایندگان دستگاههای مختلف درباره آسیبهای روانی، تحصیلی و اجتماعی ناشی از بحرانهای نظامی و راهکارهای حمایت از دانشآموزان، معلمان و کادر مدارس گفتوگو کردند و بر تدوین سند سیاستی جامع و حمایتطلبی ملی تأکید شد.
نماینده وزارت بهداشت نیز ظرفیت شبکه بهداشت شامل ۱۸ هزار پایگاه سلامت، ۵۷۰۰ مرکز جامع سلامت و بیش از ۴۴ هزار بهورز و کارشناس سلامت روان را تشریح کرد و توسعه مراکز «سراج»، ادغام خدمات سلامت روان در شبکه بهداشت، مشاوره تلفنی از طریق خط ۱۹۰ و توسعه خدمات روانپزشکی کودک و نوجوان را از اقدامات این وزارتخانه برشمرد.
معاونت برنامهریزی امور مشاوره وزارت آموزش و پرورش نیز پنج فرآیند برنامه ملی «نماد» شامل آموزش و توانمندسازی، غربالگری و خدمات مشاورهای، پاسخگویی به فوریتها از طریق خط ۱۵۷۰، توسعه تشکلها و طرح یاریگران زندگی و تولید محتوای رسانهای و خودپایشی را تشریح کرد.
نماینده سازمان پدافند غیرعامل با اشاره به دستورالعمل «تداوم کارکرد و بازیابی زیرساختها» مصوب ۱۴۰۲، بر حفاظت از داراییهای انسانی و استمرار آموزش حضوری تأکید کرد و گفت آموزش تنها در وضعیت «قرمز» غیرحضوری خواهد بود و در سایر وضعیتها با رعایت پروتکلها ادامه مییابد.
همچنین اقدامات جمعیت هلال احمر از جمله فعالیت تیمهای «سحر»، ارائه یک میلیون دقیقه مشاوره تلفنی از طریق سامانه ۴۰۳۰ و راهاندازی «مدرسه مجازی هلال» تشریح شد. نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز بر کاهش اضطراب اجتماعی، مقابله با شایعات و ایجاد امید از طریق رسانهها تأکید کرد.
شرکتکنندگان با بررسی تجربه جهانی بازگشایی مدارس در شرایط جنگی، بر نبود یک الگوی واحد تأکید کردند. تغییر مکان کلاسها به فضاهای امن، مدل ترکیبی حضوری و آنلاین، فشردهسازی محتوای درسی با محوریت تابآوری، استفاده از مدارس سیار و توجه به سلامت روان و کاهش ترس والدین از مهمترین تجربههای مطرحشده بود. همچنین بر اساس گزارش ائتلاف جهانی برای محافظت از آموزش در برابر حملات، در ۱۰ سال اخیر بیش از ۱۴ هزار حمله به مدارس در جهان ثبت شده است.
از مهمترین چالشهای نشست، ضعف هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، تخصیص ناقص بودجه طرح نماد، توقف جلسات شورای سیاستگذاری نماد، آسیبپذیری سازهای برخی مدارس و مغفول ماندن سلامت دیجیتال کودکان عنوان شد.
فعالسازی کارگروه سلامت روانی ـ اجتماعی دانشآموزان ذیل شورای عالی سلامت و امنیت غذایی به ریاست رئیسجمهور، توجه ویژه به سلامت روان معلمان و کادر درمان، بازنگری کلنگر محتوای کتب درسی، توسعه برنامههای محلهمحور و استفاده از ظرفیت خیرین برای تولید محتوای سلامت روان از جمله پیشنهادهای مطرحشده بود.
در پایان مقرر شد مستندات و پیشنهادهای نشست در قالب سند حمایتطلبی ملی (Advocacy Paper) برای اتخاذ تصمیمات کلان به مراجع عالی کشور و وزرای مربوطه ارسال شود.
