
روز جهانی کودک؛ روز مسئولیت جهانی در پاسداشت جان، کرامت و سلامت کودکان
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک، فرصتی برای بازاندیشی در مسئولیت خطیر جوامع و دولتها در قبال ارزشمندترین سرمایه بشریت، یعنی کودکان و آیندهسازان جهان است.کودکی، فصل شکفتن امید، رؤیا و زندگی است و هیچ کودک، در هیچ کجای جهان، نباید قربانی جنگ، خشونت، تبعیض، فقر و بیعدالتی شود.با این حال، جهان امروز شاهد نقض آشکار و فاجعهبار حقوق کودکان است؛ گویی آرمانهای بلند حقوق بشر در برابر رنج کودکان بیپناه، بارها به فراموشی سپرده شدهاند.آنچه بر کودکان مظلوم غزه گذشته و همچنان میگذرد، از کشتار و مجروحیت تا آوارگی، گرسنگی، محرومیت از درمان و ویرانی مدارس و بیمارستانها، زخمی عمیق بر وجدان بشریت است.همچنین، فاجعه جانسوز حمله به دبستان دخترانه شجره طیبه میناب و جانباختن شمار زیادی از دانشآموزان بیگناه و معلمان آنان، جنایتی هولناک و داغی فراموشنشدنی بر حافظه تاریخی ملت ایران و جامعه انسانی است.کلاس درس باید مأمن دانایی و پرورش زندگی باشد، نه صحنه مرگ و ویرانی؛ و قلم و دفتر و کتاب هیچ کودکی نباید در زیر آوار جنگ خاموش شود.فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران، ضمن محکومیت قاطع هرگونه تعرض به جان، سلامت، امنیت و کرامت کودکان، بر ضرورت تحقیق مستقل، شفاف و بیطرفانه و پاسخگویی و مجازات عاملان این جنایات تأکید میکند.مجامع بینالمللی و نهادهای مدعی دفاع از حقوق بشر باید بدانند که پاسداشت روز جهانی کودک، صرفاً با صدور بیانیهها و برگزاری مراسم نمادین محقق نمیشود؛ بلکه معیار صداقت آنان، اقدام مؤثر و مسئولانه برای توقف نقض حقوق کودکان است.حقوق کودک، حقی ذاتی، جهانشمول و غیرقابل تبعیض است و هیچگونه تفاوت در نژاد، قومیت، ملیت، مذهب، زبان و جغرافیای تولد نمیتواند بهانهای برای نادیده گرفتن آن باشد.حق حیات، امنیت، تغذیه مناسب، آموزش، سلامت، بازی، رشد و برخورداری از محیطی سالم و عاری از خشونت، باید برای تمامی کودکان جهان به یکسان تضمین شود.از منظر پزشکی و سلامت عمومی نیز، کودکان گروهی آسیبپذیر و نیازمند حمایت ویژهاند و هرگونه تهدید علیه سلامت جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی آنان، آینده خانواده و جامعه را با مخاطره مواجه میسازد.سوءتغذیه، بیماریهای عفونی، محرومیت از واکسیناسیون و مراقبتهای بهداشتی، فقدان آب سالم و دسترسی نداشتن به خدمات درمانی، از مهمترین تهدیدهایی هستند که در شرایط جنگ، فقر و بحرانهای انسانی، حیات کودکان را نشانه میروند.در کنار این مخاطرات، آثار عمیق روانی ناشی از خشونت، فقدان والدین، آوارگی، ناامنی و مشاهده صحنههای دلخراش، میتواند سلامت روان کودکان را برای سالیان طولانی تحت تأثیر قرار دهد.توجه به سلامت روان، تشخیص زودهنگام اختلالات، حمایتهای روانشناختی و اجتماعی و فراهم آوردن محیطی امن و حمایتگر، باید بخش جداییناپذیر سیاستهای سلامت کودک باشد.از سوی دیگر، گسترش فناوریهای ارتباطی و حضور روزافزون کودکان در فضای مجازی، در کنار فرصتهای ارزشمند آموزشی، مخاطرات تازهای را پیش روی سلامت نسل آینده قرار داده است.استفاده افراطی و کنترلنشده از اینترنت و شبکههای اجتماعی، که میتواند به وابستگی و رفتارهای اعتیادی منجر شود، با اختلال خواب، کاهش فعالیت بدنی، چاقی، مشکلات بینایی، افت تحصیلی، انزوای اجتماعی و آسیبهای روانی همراه است.مواجهه با خشونت و محتوای نامتناسب با سن، قلدری سایبری، سوءاستفاده اینترنتی و تهدید حریم خصوصی نیز از مخاطرات جدی فضای مجازی برای کودکان به شمار میرود.از این رو، آموزش سواد سلامت دیجیتال، ارتقای آگاهی والدین، مسئولیتپذیری خانوادهها، مدارس، نظام سلامت و سکوهای دیجیتال و تدوین سیاستهای حمایتی متناسب با سن کودکان ضرورتی انکارناپذیر است.سرمایهگذاری در سلامت مادر و کودک، مراقبتهای دوران بارداری و نوزادی، تغذیه سالم، ایمنسازی، غربالگری، آموزش مهارتهای زندگی و دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی و درمانی، از بنیادیترین ارکان توسعه پایدار است.فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که صیانت از حقوق کودکان، مسئولیتی مشترک و تعهدی اخلاقی، انسانی و حقوقی است که هیچ دولت و نهاد بینالمللی نمیتواند از آن شانه خالی کند.امروز جهان بیش از هر زمان دیگر به عبور از شعار، پایان دادن به استانداردهای دوگانه و استقرار معیارهای واحد و عادلانه در حمایت از همه کودکان نیازمند است.
هیچ مصلحت سیاسی، منفعت اقتصادی و اختلاف اعتقادی و قومی نباید بر حق حیات و سلامت یک کودک تقدم یابد.از سازمان ملل متحد، سازمان جهانی بهداشت، یونیسف، نهادهای حقوق بشری و تمامی دولتها انتظار میرود با اقداماتی عملی، مؤثر و بدون تبعیض، مانع تداوم جنایات علیه کودکان شده و دسترسی همگانی آنان به زندگی سالم و شایسته را تضمین کنند.باشد که روز جهانی کودک، نه فقط روز یادآوری حقوق کودکان، بلکه روز تجدید پیمان جهانی برای دفاع بیقیدوشرط از جان، سلامت، امنیت، کرامت و آینده تمامی کودکان جهان باشد.دفاع از حقوق کودک، دفاع از انسانیت است و هیچ کودکی نباید قربانی سکوت و بیمسئولیتی جهان شود.
روابط عمومی و امور بین الملل فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران ابان ۱۴۰۵




